ყოველი თმა სამი ფაზისგან შემდგარ განმეორებად ციკლს გადის: ზრდა (ანაგენი, 2–7 წელი), გარდამავალი ფაზა (კატაგენი, რამდენიმე კვირა) და მოსვენება (ტელოგენი, დაახლოებით 3–4 თვე), რის შემდეგაც თმა ცვივა და იმავე ფოლიკულიდან ახალი ამოდის. რადგან თითოეული ფოლიკული საკუთარი რიტმით მუშაობს, დღეში 50–100 თმის ცვენა ნორმალურია.
სამედიცინო თვალსაზრისით შეამოწმა პროფ. ირაკლი ბებიაშვილმა, MD, PhD · განახლებულია 14 ოქტომბერი, 2026
ფოლიკულის ფუძეში უჯრედები სწრაფად იყოფა და თმის ღერს აშენებს. ამ ფაზის ხანგრძლივობა განსაზღვრავს, რა სიგრძემდე შეიძლება გაიზარდოს თმა – ამიტომ ზოგს თმა წელამდე ეზრდება, ზოგს კი არა.
ზრდა ჩერდება. ფოლიკული პატარავდება, თმა ფუძესთან სისხლით მომარაგებას შორდება და ე.წ. „ბოლქვიან თმად“ იქცევა, რომელიც ჯერ კიდევ ადგილზე რჩება.
ფოლიკული ისვენებს. ფაზის ბოლოს ძველი თმა ცვივა – ხშირად მას ქვემოდან ამოზრდილი ახალი თმა უბიძგებს. ზოგი წყარო თმის ცვენას ცალკე, მეოთხე ფაზად – ეგზოგენად – მიიჩნევს.
დღეში 50–100 ღერის ცვენა ნორმალურია. ფოლიკულები სინქრონულად არ მუშაობს: სანამ თმის უმეტესობა იზრდება, რამდენიმე ათასი ისვენებს და ყოველდღე მათი ნაწილი ამ ფაზას ასრულებს და ცვივა. მათ შხაპის მიღებისას, სავარცხელზე ან ბალიშზე ამჩნევთ.
ექიმთან მისვლა ღირს, თუ:
ორგანიზმის შოკი – მაღალი სიცხე, ოპერაცია, მშობიარობა, მკაცრი დიეტა ან ძლიერი სტრესი – ბევრ თმას ერთდროულად გადაიყვანს მოსვენების ფაზაში. ცვენა 2–4 თვის შემდეგ იწყება და, როცა მიზეზი უკვე აღარ მოქმედებს, ჩვეულებრივ 6–9 თვეში წყდება.
როგორ დგინდება ცვენის მიზეზი →გენეტიკურად მგრძნობიარე ფოლიკულებში ჰორმონი DHT ზრდის ფაზას ციკლიდან ციკლამდე ამოკლებს. თმა სულ უფრო წვრილი და მოკლე ამოდის, სანამ ფოლიკული ხილული თმის წარმოქმნას საერთოდ არ შეწყვეტს. ეს პროცესი თავისით არ ქრება.
თმის ცვენა მამაკაცებში →იმუნური სისტემა მზარდ ფოლიკულებს ესხმის თავს და ისინი მოსვენების ფაზაში გადადიან – თავზე მრგვალი მელოტი ლაქები ჩნდება. ფოლიკულები ჩვეულებრივ ცოცხლდება, ამიტომ თმა შეიძლება ხელახლა ამოიზარდოს.
მკურნალობის საშუალებები →გადანერგილი ფოლიკულები ინარჩუნებენ იმ დონორული ზონის ციკლს, საიდანაც აიღეს. ოპერაციის შემდეგ გადანერგილი თმის უმეტესობა 2–4 კვირაში ცვივა, სანამ ფოლიკულები ისვენებს. ახალი თმა დაახლოებით მესამე თვიდან იწყებს ზრდას, ხილული სიხშირე მეექვსე თვისთვის ჩნდება, საბოლოო შედეგი კი თორმეტ თვეში ფასდება. ეს ცვენა მოსალოდნელია – ეს ციკლის თავიდან დაწყებაა.
ნახეთ დოკუმენტირებული შედეგები →დღეში 50–100 ღერის ცვენა ნორმალურია. ეს ის თმებია, რომლებმაც მოსვენების ფაზა დაასრულეს, და მათ უმეტესობას იმავე ფოლიკულებში უკვე მზარდი ახალი თმა ცვლის. თუ რამდენიმე კვირის განმავლობაში ამაზე მეტი ცვივა ან თმის შეთხელება შესამჩნევია, ღირს ექიმთან მისვლა.
თავზე ზრდის ფაზა (ანაგენი) დაახლოებით 2–7 წელს გრძელდება, გარდამავალი ფაზა (კატაგენი) – რამდენიმე კვირას, მოსვენების ფაზა (ტელოგენი) კი დაახლოებით 3–4 თვეს. ნებისმიერ მომენტში თავის თმის დაახლოებით 85–90% იზრდება, 10–15% კი ისვენებს.
ძლიერი სტრესი ბევრ მზარდ თმას ერთდროულად გადაიყვანს მოსვენების ფაზაში. ისინი მხოლოდ ამ ფაზის დასრულებისას ცვივა, ამიტომ ცვენა მოვლენიდან 2–4 თვის შემდეგ ჩნდება. ამ მდგომარეობას ტელოგენური ეფლუვიუმი ჰქვია და ჩვეულებრივ 6–9 თვეში გადის.
თავის თმა საშუალოდ თვეში დაახლოებით 1 სმ-ით იზრდება, ანუ წელიწადში დაახლოებით 12–15 სმ-ით. სიჩქარე ადამიანიდან ადამიანამდე განსხვავდება და ასაკთან ერთად კლებულობს.
დიახ. გადანერგილი თმა ინარჩუნებს იმ დონორული ზონის ციკლსა და გამელოტებისადმი მდგრადობას, საიდანაც აიღეს. ოპერაციიდან 2–4 კვირაში მისი უმეტესობა ცვივა, ფოლიკულები ისვენებს, ახალი თმა კი დაახლოებით მესამე თვიდან იწყებს ზრდას. ხილული სიხშირე დაახლოებით მეექვსე თვისთვის ჩნდება, საბოლოო შედეგი კი თორმეტ თვეში ფასდება.
ზოგიერთი მკურნალობა მასზე მოქმედებს. მიიჩნევა, რომ მინოქსიდილი ზრდის ფაზას ახანგრძლივებს, ფინასტერიდი კი ამცირებს DHT-ს, რომელიც ანდროგენული ალოპეციისას ამ ფაზას ამოკლებს. არცერთი მათგანი ახალ ფოლიკულებს არ ქმნის, ამიტომ ყველაზე ეფექტურია მაშინ, როცა ფოლიკულები ჯერ კიდევ თმას წარმოქმნის.