მამაკაცური ტიპის თმის ცვენა
მამაკაცური ტიპის თმის ცვენას იწვევს DHT-ის მოქმედება მის მიმართ გენეტიკურად მგრძნობიარე ფოლიკულებზე. ზრდის ყოველი მომდევნო ციკლისას ეს ფოლიკულები მცირდება, სანამ ხილული თმის წარმოქმნა არ შეწყდება. ცვენა პროგნოზირებად სურათს მიჰყვება – ჯერ საფეთქლები, შემდეგ თხემი – და პროგრესირებს. ამიტომ ის, რასაც პირველ რამდენიმე წელიწადში აკეთებთ, უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე მოგვიანებით გადადგმული ნაბიჯები.
კეფასა და თავის გვერდებზე არსებული ფოლიკულები ამ მგრძნობელობით არ გამოირჩევა. იქ თმა მთელი სიცოცხლის განმავლობაში იზრდება და გადატანის შემდეგაც ინარჩუნებს ამ მდგრადობას. სწორედ ეს ფაქტი ხდის გადანერგვას შესაძლებელს – და სწორედ ამიტომ არის დონორული ზონა შეზღუდული რესურსი, რომელიც ფრთხილად უნდა გამოიყენოთ.
რომელ სტადიაზე ხართ?
ნორვუდის სკალა ცვენის სურათის აღწერის სტანდარტული საშუალებაა. ეს პროგნოზი არ არის – ის აღწერს თქვენს ამჟამინდელ მდგომარეობას და არა იმას, თუ სად მიგიყვანთ ცვენა მომავალში.
ჰამილტონ–ნორვუდის სკალა
I–VII სტადიები, მათ შორის III სტადია თხემზე თმის ცვენით. თითოეული ილუსტრაცია აჩვენებს თავს გვერდიდან და წინიდან.
I
თმის ზრდის ხაზის მინიმალური უკან დახევა ან მისი არარსებობა
II
თმის ზრდის ხაზის მცირე უკან დახევა საფეთქლებთან
III
თმის ზრდის ხაზის უფრო ღრმა უკან დახევა საფეთქლებთან
III (თხემი)
თხემზე თმის ცვენის საწყისი ეტაპი
IV
თმის ცვენა შუბლის ზონასა და თხემზე
V
ზონებს შორის თმის ზოლი ვიწროვდება
VI
შუბლისა და თხემის თმაგაცვენილი ზონები ერთიანდება
VII
რჩება ვიწრო ნალისებრი თმის ზოლი
A ტიპის ვარიანტები
ამ ვარიანტებში თმის ზრდის ხაზი უკან იხევს თხემზე თმის ცვენის ცალკეული უბნის გარეშე.
IIA
IIIA
IVA
VA
სკალა აღწერს თმის ცვენის არსებულ სურათს. ის არ წინასწარმეტყველებს, რამდენად შორს წავა პროცესი. სტადიას ქირურგი შეფასებისას აზუსტებს.
კლასიფიკაცია: ჰამილტონ–ნორვუდის სკალა · Endotext. ილუსტრაცია: Keministi · Wikimedia Commons (CC0), განლაგება და ფერები შეცვლილია.
თმის ზრდის ხაზის ასაკობრივი ცვლილება
თმის ზრდის ხაზი საფეთქლებთან ოდნავ უკან იწევს. ზრდასრული მამაკაცების უმეტესობისთვის ეს ნორმალურია და, ჩვეულებრივ, ქირურგიულ მკურნალობას არ საჭიროებს – თუმცა დიაგნოსტიკა ღირს, რათა გაიგოთ, მდგომარეობა სტაბილურია თუ პროგრესირებს.
თმის ზრდის ხაზის უკან დახევის დასაწყისი
საფეთქლებთან თმის ზრდის ხაზი უფრო ღრმად იხევს უკან, ზოგჯერ თხემზე თმის შეთხელების პირველი ნიშნებიც ჩნდება. ამ ეტაპზე მედიკამენტურ მკურნალობას ყველაზე დიდი მნიშვნელობა აქვს, რადგან ჯერ კიდევ ბევრი თმაა შესანარჩუნებელი.
გამოხატული თმის ცვენა
შუბლისა და თხემის ზონები მკაფიოდ არის გამოყოფილი ერთმანეთისგან. ჩვეულებრივ, სწორედ ამ ეტაპზე იძლევა გადანერგვა ყველაზე თვალსაჩინო გაუმჯობესებას; როგორც წესი, საჭიროა 2,500–4,000 გრაფტი.
თმის ცვენის გვიანი სტადიები
შუბლისა და თხემის თმის ცვენის ზონები ერთმანეთს შეუერთდა. თმით დაფარვის აღდგენას შეიძლება 8,000 ან მეტი გრაფტი დასჭირდეს; თუ დონორული რესურსი იძლევა ამის საშუალებას, გადანერგვა ორ ეტაპად იგეგმება. ქირურგი აფასებს, რა ფართობის დაფარვა და რა სიხშირის მიღწევაა შესაძლებელი.
მამაკაცების ხშირი კითხვები
რა იწვევს მამაკაცური ტიპის გამელოტებას?
დიჰიდროტესტოსტერონი, ანუ DHT, მოქმედებს მის მიმართ გენეტიკურად მგრძნობიარე ფოლიკულებზე. ზრდის ყოველი მომდევნო ციკლისას ეს ფოლიკულები მცირდება – ყოველი ახალი ღერი წინაზე უფრო თხელი და მოკლეა – სანამ ხილული თმის წარმოქმნა მთლიანად არ შეწყდება. კეფასა და თავის გვერდებზე არსებული ფოლიკულები ამ მგრძნობელობით არ გამოირჩევა, ამიტომ იქ თმა ზრდას განაგრძობს და დონორულ თმადაც გამოდგება.
თმის ცვენა დედის მხრიდან გადადის მემკვიდრეობით?
მხოლოდ ნაწილობრივ; ძველი წესი, რომ დედის მხრიდან ბაბუის თმის მდგომარეობით უნდა იხელმძღვანელოთ, სანდო არ არის. ანდროგენის რეცეპტორის გენი X ქრომოსომაზე მდებარეობს, რომელიც მართლაც დედისგან გადმოგეცემათ, თუმცა პროცესში მრავალი სხვა გენიც მონაწილეობს და ისინი ორივე მშობლისგან მოდის. ოჯახში თმის ცვენის ისტორია ორივე მხრიდან საყურადღებოა, მაგრამ გადამწყვეტი არც ერთი მხარე არ არის.
შემიძლია მამაკაცური ტიპის გამელოტების შეჩერება?
მისი მნიშვნელოვნად შენელება და ხშირად თმის სიხშირის ნაწილობრივ აღდგენაც შესაძლებელია, თუმცა ეს პროგრესირებადი მდგომარეობაა: მკურნალობა არსებულ მდგომარეობას ინარჩუნებს, მაგრამ არ კურნავს. შედეგები დამოკიდებულია მკურნალობის დაწყებაზე მაშინ, როცა ფოლიკულები ჯერ კიდევ მცირდება და ჯერ არ არის დაკარგული, ასევე მკურნალობის თანმიმდევრულად გაგრძელებაზე – შეწყვეტის შემდეგ ცვენა იმ მიმდინარეობას უბრუნდება, რომელიც მკურნალობის გარეშე ექნებოდა.
თმის გადანერგვისთვის ზედმეტად ახალგაზრდა ხომ არ ვარ?
შესაძლოა. 20 წელს ოდნავ გადაცილებულ ასაკში ცვენის სურათი ხშირად ჯერ კიდევ ყალიბდება, ხოლო 22 წლის სახეზე მორგებული, გადანერგილი თმის ზრდის ხაზი 35 წლის ასაკში შეიძლება შეუსაბამოდ გამოიყურებოდეს, როცა მის უკან დარჩენილი თმის ზრდის ხაზი უკან დაიხევს. ახალგაზრდა პაციენტებისთვის თანმიმდევრობა ასეთია: ჯერ მკურნალობა, შემდეგ დაკვირვების პერიოდი და ოპერაცია მაშინ, როცა შემდგომი მიმდინარეობა ნათელია.
რამდენი გრაფტი დამჭირდება?
შეფასება დამოკიდებულია სტადიასა და დასაფარ ფართობზე. ნორვუდის III სტადიაზე თმის ზრდის ხაზს ჩვეულებრივ 1,500–2,500 გრაფტი სჭირდება; თავის თმიანი ნაწილის შუა ზონის დამატებისას შეფასება 2,500–3,500-მდე იზრდება. ფართოდ გავრცელებული თმის ცვენისას გრაფტების საჭირო რაოდენობა 4,000-დან იწყება. გვიან სტადიებზე შეიძლება 8,000 ან მეტი გრაფტი გახდეს საჭირო, ამიტომ მკურნალობა ორ ეტაპად იგეგმება, თუ დონორული რესურსი ამის საშუალებას იძლევა. ქირურგი აფასებს დონორულ ზონას და ადასტურებს რეალისტურ გეგმას.